dalub web bi leen di jàppale, ci jàng ak jàng bind làkku wolof

sàqum baat wolof-wolof

jaab : na fas wi dox rekk, bu mu jaab.

jaadu : war. doomi jàmbur ji ngay toroxal, du lu jaadu.

jaaf w- : kawari taat. fi jaaf nekk ruqe na.

jaag b- : naaf b-, ngar l-. ren gerte bare na ndax foo tollu di seen jaag yi.

jaajëf : jaajëf ! bég naa bu baax ci li nga ma defal. dinañuy wax tamit jërëjëf.

jaal 1 : dem na dëj ba jaal ba ñëw.

jaal 2 : am benn bëñ, wala ay gëñ yu dindeeku. gone gi dafa jaal.

jaamaarloo : xuloo, ayoo, jàppante. pël ña dañoo jaamaarloo ak waa dëkk ba. dinañuy wax tamit jàmmaarloo.

jaambaar j- : nit ku am fit. jaambaar dawul, daa wuti doole. dinañuy wax tamit jàmbaar j-.

jaambur b- : nit ku moom boppam. jaambur yee ëpp jaam ñi. safaan wi mooy jaam b-. / nit ku am jàmm. du tooñ kenn, jaambur bu mag la. / keneen. defal li ngay def te bàyyi jaambur. dinañuy wax tamit jàmbur b-.

jaam b- : nit ku ñu moom. jamonoy maam ya, ay jaam amoon nañu. safaan wi mooy gor s-. / képp ku gëm Yàlla. ñun amuñu, mënuñu ay jaami Yàlla rekk lañu. / doomi bàjjen. jaamam la mootax mu koy tooñ.

jaan j- : ndox-suuf b-, buum-suuf g-, tuddu-ma-la-mbaay b-. jaan tuuti na wànte am na daŋar.

jaanu-géej : siig b-. ay jaanu-géej la ndaw si di fiiriir.

jaaraama : jërëjëf. jaaraama sama waa ji, yow daal amuloo morom.

jaar : aw, jàll. otoom jaar na fi ci suba. / jaar na ci coono bu nekk.

jaar j- : fii bare na ay paxi jaar.

jaaro b- : takk na ay jaaro nopp yu rafet. dinañuy wax tamit jaaru b-.

jaaru : ceeñeerlu. màgget si dafay jaaru ci naaj wi.

jaas 1 : lu mënul a ñàkk. dee du jaas.

jaas 2 : (ne jaas). baat bi dafay tekki jékki jékki rekk teew fenn. ne na jaas te ngoon lañu ko doon séentu.

jaasi j- : nee na dafa tul, jaasi du ko dugg.

jaasir : ñàkk a mën a jur, jermel. dafa jaasir.

jaat g- : fi ñuy teg ab néew. ay doomam a gàddu jaat gi.

jaawatle : dafa jaawatle ay dàllam. dinañuy wax tamit jaawale.

jaaxaan : tëdde ci ginnaaw. mu nga jaaxaan di xaral rekk.

jaaxal : waar. sëriñ bi ñépp la jaaxal ak ay kiraamaam.

jaax : yàkkamti lool. dafa jaax, du def ndànk mukk.

jaayil b- : ku xamul dara. xamul dara, ab jaayil la rekk. dinañuy wax tamit jayil b-.

jaay : mu ngi jënd ak a jaay ci marse bi. / wone, tiitaru. waa ji xam-xam lay jaay.

jabar b- : gisaanekat b-. kër gi jigeen ñi di dugg ak a génn ab jabar a fa dëkk. dinañuy wax tamit jibar b- wala njabar b-.

jabar j- : soxna s-. jabaram gàtt na tànk, gàtt na làmmeñ. safaan wi mooy jëkkër j-.

jabe : jaxase ay ndox yu bokkul. bul jabe ndox yu wuute yi, dafa lay andil soj.

jaboot : am ay doom yu bare. boo xasee jaboot, lu bare dootoo ko mën a def.

jabraan : jibar. dafay wër dëkk yi di jabraan. (seetal jibar)

jadd : (ne jadd). xodd. baat bi dafay tekki taxaw taxawaay bu dëgër. alkaati baa ngi ne jadd ca kow tali ba.

jafal : taal, boyal. mego sigaret bee jafal àll bi. safaan wi mooy fey.

jafandu : jafandul bu baax bala ngay daanu. dinañuy wax tamit jàppandu.

jafe : dinga ko fey xaalis bu bare ndax liggeey boobu dafa jafe. dinañuy wax tamit jefe. safaan wi mooy yomb.

jafte : wone ay màndargay njëlbeenu ëmb yu mel ni xel muy teey wala naqari deret ak ñoom seen. ndaw si dafay jafte.

jafur : di wax ñi nga lekkoon ginnaaw boo tàqalikook sa sago. dëmm ay jafur. ndaw si dafa jafur, lim na képp ku mu mës a lekk. dinañuy wax tamit jafuur.

jagañ b- : liy nekk ci kow baatu nag, kuy wala géleem. nag wi dafa taab ci jagañ bi. dinañuy wax tamit jégen b- wala jéger b-.

jag : lu ñu defar bu baax, jekk. kër gu jag la am Ndakaaru. safaan wi mooy jagadi wala ñaaw.

jal-jali : tëb ngir mbégte. ba mu déggee ne atmi na, la tàmbale jal-jali.

jalaal w- : moytul a dëgg jalaal wi. dinañuy wax tamit jaalaali w-.

jalañ : (ne jalañ). baat bi dafay tekki ku jékki jékki rekk yegsi. ki ñu doon làcce ne jalañ.

jalbujalaan : po moo xam ne dafay am kuy dàqe, ñeneen ñi ngir dóor ci kenn, ku ñu dóor mooy war a dàqe. xale yi dañuy jalbujalaan.

jalgati : wàcc yoon w-. soo jalgatee yoon, ay daan dinañu tegu sa kow.

jali b- : xalamkat b-, bàmbaado b-. jali bi am na xaalis ca ngénte la.

jal : dajale, juug, jóor. booy tabax, bul jal suuf si ci kow yoon wi. safaan wi mooy tas.

jaloore j- : jëf ju rëy. maamam a fi defoon jaloore jooju.

jam 1 : paaka la ko jam. / andil nit ay jafe-jafey tontu ci dara. jam nga ko ndax loolu mënu ci andi tontu.

jam 2 : am biir buy daw. biiram dafay jam ci suba ba léegi.

jam-naani : tooñ nit te dara du la ci fekk. kooku kenn du ko jam-naani.

jamar b- : góom bu nekk ci ginnaawu fas wala gu mbaam. lu doon def fas wi jamar bi ?

jambaaje : jamb, jaxase. dangay jambaaje xob yi, naan ndox mi.

jamb : soxna si jamb na laalo ji.

jamono j- : taŋ b-. kenn talatul kenn jamono jii. dinañuy wax tamit jamaano j-.

jamp : suba dafay jamp, duma am jot.

janaab j- : muus m-, wund w-. janaab jaa ngi lekk jën yi.

janaase y- : sëg y-, armeel y-, kër-gu-mag g-. kër dëgg, mu nga janaase ya.

janaba b- : boo sëyeek sa soxna ba pare, danga war a sangu janaba.

jana : baatu jana mooy baat bi ñuy wax ngir dàq ab xaj.

janax j- : néeg bi dafa am ay janax. dinañuy wax tamit jinax j-.

janeer : gént. dafay janeer rekk wànte gisul dara. dinañuy wax tamit jeneer.

jang : dox di bëgg a daanu. màndikat baa ngay jang di dem.

janjaŋ : (ne janjaŋ). dinañuy wax tamit jànjaŋ (ne). (seetal jànjaŋ)

jank b- : xëddu sàq. ngelaw li daane na jank bi.

janoo : jàkkarloo ak. mu ngi janoo ak tele bi di seetaan.

janq b- : xale bu jigeen b-. doomam ji mat na jànq léegi. / xale bu jigeen bu mësul a sëy. góor ñi su ñuy takk jabar, ab janq lañuy taamu. dinañuy wax tamit jànq b-.

janq j- : xale yu jigeen y-. jànq ji léttu nañu di xaar tabaski bi. dinañuy wax tamit jànq j-.

jant-jantee : yenu ku mënalul boppam dara, fab, meeb. màgget si léegi dañu koy jant-jantee rekk.

jant-say-wagg j- : jamono ji nga xam ne jant bi dafay tiim suñu wagg yi te suñu takkandeer yi nekk ci suñu tànk yi, ker-kepp g-. ñu ngi ci jant-say-wagg ji.

jant b- : naaj w-. bi ngay yeewu, jant bi fenk na ba pare.

ja : ne jàkk dara di ko gis. yaa ngi ja ci puso bi ba pare naan gisuloo ko, xanaa say gët neexuñu.

ja b- : marse b-. ja ba lay liggeeye.

jañax : dinañuy wax tamit jañ. (seetal jañ)

jañ : bëmëx. gone gi jañ na morom ki ci biir ndox mi. dinañuy wax tamit jeñ, jañax wala jeñax.

jañu : ñàkk a léttu. ndaw si du létt mukk, dafay jañu rekk.

jaŋar : am ay gëñ yu tegloo. doomam ji dafa jaŋar.

jar 1 : aaju. ñaata la sa kër gi jar ? / dégluleen bu baax, li muy wax jar naa déglu.

jar 2 : lu ñu jaay ba pare. li mu doon jaay lépp jar na. / ndaw si jar na, moom rekk la xale yu góor di wër. / yomb njëg. oto bi jar na ndax li nga ko jënde dafa yomb.

jar-aw-lakk : jërëjëf. jar-aw-lakk Maam Seex Ibraayima Faal.

jaraaf b- : turu ki doon teewal buur bi ca jamonoy Kayoor ak Bawol. jaraaf bi la fa buur yónni.

jarag j- : nit ku feebar. loppitaal yi bare na ay jarag.

jara b- : takkal lam bi ci sa jara bi.

jara j- : lam bu ñu defare ay per. jara ji dañu ma ko jox sërica.

jarbaat b- : doomu sa mag wala sa rakk ju jigeen. jarbaatam bi dafa fi ñëw wakãas.

jareñ b- : xeetu jën la. ay jareñ yu bare la mool yi napp tey. dinañuy wax tamit jaroñ b-.

jargoñ b- : jargoñ baa ngi dox ci sa kow.

jariñ : li ngay def noonu, dina la jariñ ëllëg. dinañuy wax tamit jériñ wala jëriñ.

jaroñ b- : dinañuy wax tamit jareñ. (seetal jareñ)

jartu : peñewu. xaar ko mu ñëw, dafay jartu. dinañuy wax tamit jaratu.

jasig : dex gi daan na am ay jasig.

jataay b- : ndaje m-. seen jataay bi yàgg na te ba léegi pareeguñu. dinañuy wax tamit jotaay b- wala jetaay b-.

jata j- : kalasoo b-. mu nga sol jata ji toog ca biir doomam ya. dinañuy wax tamit njatt s-.

jataŋ : jéng, yeew, takk. jataŋ na fas wi.

jat : am ay baat yooy wax ngir tiye ay cëri dara. dinay jat jiit.

jat b- : tubey j-, xar-géppen b-. ay jat rekk la xale bu jigeen bi di sol.

jatu : jàpp ndigg. mu nga taxaw jatu.

jaw : togg dara lu yàgg. yàpp wi soo ko jawul, du ñor.

jawriñ b- : ndaw l-. kiy wottu liggeeyu ab tool, njiitu daayira. jawriñ bi jël na kàddu. / minister. jawriñ jikko ju baax la war a yore. dinañuy wax tamit jëwriñ j-.

jaww j- : ropplaan ci jaww ji lay naaw.

jax 1 : teste. bala ma lay jël, dinaa la jax ba pare.

jax 2 : bare ay jën. géej gi mës naa jax wànte léegi amatul jën.

jax-jaxi : fuur. yëf yaa ngay jax-jaxi ca sabar ga.

jaxaay j- : xeetu picc. jaxaay jaa ngay naaw di dem.

jaxal : joxe dara ag njaboot gu faatule mbokk. xaalis bu bare la leen jox ba mu leen di jaxal seen yaay.

jaxas : yëngal, siim (cere). jaxas na soow mi laata mu koy naan.

jaxato b- : xuluñe j-. defal ndànk, jaxato bi dafa tàng de. dinañuy wax tamit jaxatu b-.

jaxran : baat bi dafay tekki loo gis ak say gët. ne na gis na ko jaxran muy tux. dinañuy wax tamit jahran.

jayaŋ-jayaŋi : mu ngay jayaŋ-jayaŋi di dem mel ni ku màndi.

jayax-jayaxi : gaa yi dañoo dóor sàcc bi ba muy jayax-jayaxi.

jayaxu : jaayu. mu ngi jayaxu di ñëw.

jayeel b- : rab wuy dunde yàpp, mala b-, nja-àll y-. gaynde jayeel bu raglu la.

jayil b- : dinañuy wax tamit jaayil b-. (seetal jaayil)

jay : sóob. nanga xàmme ñi lay wax dëgg ak ñi lay jay. dinañuy wax tamit jéy.