dalub web bi leen di jàppale, ci jàng ak jàng bind làkku wolof

sàqum baat wolof-wolof

dë-ël : dalal. fa mu nekk dë-ël nañu ko fa bu baax.

dëbbe : woy. liggeeyal ngay dëbbe rekk.

dëbb : wol, soq, riij, teppas. jigeen war naa mën a dëbb.

dëbës y- : kaake y-, bagaas y-. waa ji jël na ay dëbësam ba dem.

dëdd : dem. seen pàppa dafa dëdd. safaan wi mooy dikk wala ñëw.

dëféenu : dëppu. xale bi dafa dëféenu ba bër-set biig. safaan wi mooy jaaxaan.

dëgël b- : fi ngay teg say tànk booy yég ci kow fas ak boo yéegee ba pare mooy dëgël.

dëgër-bët : wow-bët. xale bi amul benn yar, dafa dëgër-bët. safaan wi mooy am kersa.

dëgër-bopp : wow-bopp. sa doom ji dafa dëgër-bopp. safaan wi mooy dégg ndigal.

dëgër-fit : ñeme. ragalul dara, dafa dëgër-fit. safaan wi mooy ragal, buqat.

dëgër : wow. koko bi ngay lekk dëgër na. safaan wi mooy nooy.

dëgg : joggi. bul ma dëgg. / ci lan nga dëgg ba wax loolu ? / nanga dëgg sa tànk bu baax ñu dem, dama yàkkamti.

dëgg g- : ag nu mu mën a deme, waxal dëgg gi. safaan wi mooy fen w- wala nar w-.

dëgmal : jegesi, jublusi. dëgmal nañu weeru-koor wi.

dëg g- : dinañuy wax tamit dég g-. (seetal dég)

dëj 1 : ñàkk a tooy (lëjum). jaxatu bi dafa dëj.

dëj 2 : nekk ci fani nit ku faatu. dëj na maamam ji ñetti fan.

dëjj w- : (saaga la). bajo b-, data b-, lëf l-, awra j-. dëjj wax ju ñaaw la.

dëkk-dëkkaan b- : dëkk bu tuuti b-. diwaanu Saalum bare na ay dëkk-dëkkaan.

dëkk : nekk fenn di fa dund. Pikin la dëkk.

dëll : dijj. ku ràcc tay sa kanam, mu dëll. (léebu).

dëmm b- : dëmm mooy nit ku ñu ne dafay lekk moromam.

dëndiix : fuuf, saj. baat bi dafay tekki lu ñu wann benn yoon. nee na dëndiix soow mi toog di xaar leneen.

dënd y- : baatu dënd y- mooy bareelu baatu ndënd m-. dakkal leen tëggum dënd yi ba Yàlla ji taw. tëgg na ndënd mi ba mu bënn.

dëng-loxo : jubadi-loxo. rëbbkat bu dëng-loxo du jam dara. safaan wi mooy jub-loxo.

dëng-xel : naqari-xel. dëng-xel rekk a ko tax a def loolu. safaan wi mooy neex-xel.

dëng : lu jubul. sa yoon wi dafa dëng mootax nga yéex a yegsi. / ku am jikko bu bon. nit ku dëng kenn du ko wóolu. safaan wi mooy jub.

dënk b- : sëru njaago, sëru rabal. sëru dënk la woddoowoon.

dënn : (ne dënn). patt (ne), tekk (ne). maa ngi wax ak moom wànte mu ngi ne dënn.

dënn b- : cëru doom aadama. dënn bi dafay metti.

dënnu : nañu ñibbi bala Yàlla ji di dënnu.

dënu : tàmbale lekk. bu leen dënu de, xaar leen ko.

dëñ-kumpa : ku bëgg a xam lu nekk. lijjantil say mbir, yow danga dëñ-kumpa lool. safaan wi mooy ñeme-kumpa.

dëñe : ñàkk a añ. tey ci àll bi la yeendu mootax mu dëñe.

dëñ : dindeeku. sa butoŋu yére bi dëñ na. dinañuy wax tamit déñ.

dëññ w- : ay këri teeñ. boppam bi dafa fees dell ak ay dëññ.

dëppale : méngale. soo bëggee lu la noppal, dangay dëppale say deppaas ak say soxla.

dëpp : been. danga dëpp sa yére bi. / dellu. ñi demoon dëppaguñu ba léegi. safaan wi mooy dippi.

dër 1 : raax ci suuf. damay dër sama ëtt bi.

dër 2 : di wax di kal. waa ji dafa dër ba yàqu.

dër 3 : tilim ba mu ëpp. sër bi dafa tilim ba dër. safaan wi mooy set wecc.

dër 4 : moxoñ, mokkal. oto bi dër na muus mi ba mu mokk.

dërëm b- : du maye, du saraxe benn dërëm.

dërkiis : dem ba yégatuloo benn mettit ci sa yaram. xale bi dóor yi ko pàppaam di dóor moo ko tax a dërkiis. dinañuy wax tamit tërkiis.

dër b- : toolu roose. màngo ji ci dër yi lañu jóge.

dëstandiku : toogal dëstandiku.

dëtëm : dëtëm mooy naane ni mala ci misaal. bul dëtëm ndox mi, jëlal kaas.

dëtt j- : mbér m-, saŋ w-. bu dëtt nekkee ci sa yaram, féek génnul doo am benn jàmm.

dëwlin : dëwlin gu bare baaxul ci yaram. dinañuy wax tamit diw. (seetal diw)

dëxëñ : lëmësaale dara ngir nëbbu ko. lan nga dëxëñ ci sa biir mbubb mi ?

dëyya : fey loraange. nguur gi war na dëyya ñi yàqule ci kuraŋ biy kuppe guddi ak bëccëg.